Bozkırdaki Kasabadan Başkente: Ankara'nın Hikâyesi

Ankara'nın başkent olmadan önceki adı tarih kitaplarında Ancyra, Ankyra ya da Engürü olarak geçer. Galatlar burayı bir merkez yaptı, Roma imparatorluğu ise Galatya eyaletinin başkenti olarak şehre bir tapınak, hamamlar ve geniş bir yerleşim kazandırdı. Ulus'ta bugün hâlâ ayakta duran Augustus Tapınağı ve Roma Hamamı kalıntıları bu dönemin en görünür izleridir.

Bizans döneminde kale güçlendirildi, Selçuklular ve Osmanlılar şehri bir ticaret durağı olarak sürdürdü. Ankara uzun yüzyıllar boyunca tiftik keçisinden elde edilen yünüyle tanındı; bu ince yün, Avrupa pazarlarında "angora" adıyla bilinen değerli bir mal oldu. Kalenin eteğindeki hanlar ve bedestenler, bu ticaretin şehre bıraktığı yapılardır.

Kurtuluş Savaşı yıllarında Ankara'nın kaderi değişti. 1920'de Türkiye Büyük Millet Meclisi Ulus'taki binada toplandı; 13 Ekim 1923'te Ankara başkent ilan edildi. O tarihte birkaç on bin nüfuslu bir kasaba olan şehir, kısa sürede yeni bir devletin vitrinine dönüştürülmek istendi.

Bu dönüşümün planını Alman şehir plancısı Hermann Jansen çizdi. Eski şehrin güneyinde, geniş caddeleri ve yeşil alanlarıyla Yenişehir kuruldu; bakanlıklar, okullar ve konutlar buraya yerleşti. Bugün Kızılay dediğimiz merkez bu planın ürünüdür. Ulus'taki Birinci ve İkinci Meclis binaları, Ankara Palas ve dönemin banka binaları ise Cumhuriyet'in ilk yıllarının mimari dilini korur.

Ankara'yı gezerken bu iki katmanı birlikte görmek şehri anlamanın anahtarıdır. Sabah kaleden eski şehre bakıp öğleden sonra Atatürk Bulvarı boyunca yürüdüğünüzde, bir yüzyılda kurulmuş bir başkentin hikâyesini sokak sokak izlersiniz.