Truva'dan Gelibolu'ya: Boğaz'ın Hikâyesi

Çanakkale Boğazı, Ege ile Marmara'yı, dolayısıyla Akdeniz ile Karadeniz'i birbirine bağlar. Bu dar su yolu, binlerce yıl boyunca ticaretin, göçlerin ve savaşların geçtiği bir kapı oldu. Antik çağda Hellespontos adıyla bilinen boğazın ağzında kurulan Truva, bu konumun zenginliğinden payını aldı.

Homeros'un İlyada'sında anlatılan Truva Savaşı, bu ovada geçer. Destanın ne kadarının tarih, ne kadarının efsane olduğu hâlâ tartışılır; ama Hisarlık Tepesi'nde üst üste kurulmuş şehirlerin kalıntıları, burada binlerce yıl boyunca güçlü bir yerleşim olduğunu gösterir.

1460'larda Fatih Sultan Mehmed, boğazın en dar noktasına karşılıklı iki kale yaptırdı: Çimenlik ve Kilitbahir. Bu kaleler, yüzyıllar boyunca boğazın denetimini sağladı ve bugünkü Çanakkale şehri Çimenlik'in çevresinde büyüdü.

1915'te boğaz, Birinci Dünya Savaşı'nın en önemli cephelerinden birine dönüştü. 18 Mart'taki deniz harekâtının başarısızlığından sonra itilaf kuvvetleri Gelibolu Yarımadası'na çıkarma yaptı; aylarca süren savaşlar iki taraftan da çok sayıda askerin hayatına mal oldu. Bugün yarımadadaki şehitlikler ve anıtlar, bu kaybı hatırlatır.

2022'de açılan 1915 Çanakkale Köprüsü, boğazın iki yakasını yeniden birbirine bağladı. Ama Çanakkale'de en güzel geçiş hâlâ feribotla yapılır: boğazın ortasında, iki kalenin arasından.