Göbeklitepe'den Edessa'ya: Şanlıurfa'nın Hikâyesi

Şanlıurfa'nın hikâyesi, insanlık tarihinin en eski sayfalarından birinde başlar. Şehrin kuzeydoğusundaki Göbeklitepe'de, yaklaşık 11.000 yıl önce avcı-toplayıcılar dev dikilitaşlarla çevrili anıtsal yapılar inşa etti. Bu keşif, insanların tarıma geçmeden önce de büyük ortak yapılar kurabildiğini göstererek tarih kitaplarını değiştirdi.

Bölge, binlerce yıl boyunca Mezopotamya'nın kuzey kapısı oldu. Antik çağda Edessa adıyla bilinen şehir, Helenistik dönemden sonra yerel Abgar hanedanının yönettiği bir krallığın merkezi oldu ve erken Hristiyanlık tarihinde önemli bir yer edindi. Ovanın güneyindeki Harran ise Orta Çağ'da bilim ve felsefenin önemli merkezlerinden biriydi.

Şehir, aynı zamanda üç büyük dinin ortak atası kabul edilen Hz. İbrahim'le ilgili geleneklerle bilinir. Geleneğe göre İbrahim burada doğmuş, kaleden ateşe atılmış ve ateş suya dönüşmüştür. Balıklıgöl'ün kutsal balıkları ve Mevlid-i Halil Camii'ndeki mağara, bu geleneğin bugün de yaşayan izleridir.

Osmanlı döneminde Urfa, bir ticaret ve zanaat şehri olarak gelişti; Gümrük Hanı ve kapalı çarşılar bu dönemden kalır. Kurtuluş Savaşı'ndaki direnişinden dolayı şehre 1984'te "Şanlı" unvanı verildi.

Bugün Şanlıurfa'da yürürken bu katmanları bir arada görmek mümkündür: müzedeki dikilitaşlar, kalenin antik sütunları, gölün kıyısındaki camiler ve çarşıda çay içen kalabalık.